Legitimate Expectation Doctrine.

Legitimate Expectation Doctrine.

Լեգիտիմ ակնկալիքի իրավական երաշխիքը

⚖️ Լեգիտիմ ակնկալիքի իրավական երաշխիքը Իրավունքում ձևավորվել է legitimate expectation doctrine-ը (լեգիտիմ ակնկալիքի դոկտրին)։ Legitimate expectation-ը բխում է իրավական որոշակիության, բարեխղճության (bona fide) սկզբունքներից, միաժամանակ նաև սեփականության իրավունքի երաշխիքներից։ Դրա էությունը կայանում է նրանում, որ վարչական մարմնի վարքագիծը, հստակ հայտարարությունը կամ կայուն վարչական պրակտիկան կարող են ստեղծել իրավական և իրացման ենթակա՝ ակնկալիք, որի կամայական խախտումը հակասում է իրավական պետության պահանջներին։

🇦🇲 Հայաստանի Վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ անձի լեգիտիմ ակնկալիքի պաշտպանությունը մի կողմից պարտավորեցնում է պետությանը անձի հանդեպ գործել բարեխիղճ, մյուս կողմից, սակայն, անձի լեգիտիմ ակնկալիքի պաշտպանության կիրառման համար կարևոր է նաև անձի դրսևորած վարքագծի բարեխղճությունը և ողջամտությունը:

Հայաստանի Սահմանադրական դատարանը իր մի շարք որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումներով բազմիցս անդրադարձ է կատարել լեգիտիմ ակնկալիքի պաշտպանությանը։ Ինչպես օրինակ, իրավական ակտերին հետադարձ ուժ հաղորդելու անթույլատրելիության տեսանկյունից, նշել է․ «... անձի իրավական վիճակը վատթարացնող նորմերի հետադարձ ուժի արգելման սկզբունքը` իրավական անվտանգության սկզբունքի հետ մեկտեղ, կոչված է ապահովելու լեգիտիմ ակնկալիքների հանդեպ հարգանքը»։

🌐 Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն` կոնվենցիոն նորմի իմաստով գույք է համարվում ոչ միայն գոյություն ունեցող նյութական միջոցը, այլ նաև նյութական միջոցը ձեռք բերելու լեգիտիմ ակնկալիքը: Մասնավորապես, Դատարանը մասնավորապես, Տրգոն ընդդեմ Խորվաթիայի գործով (Trgo v. Croatia) հաշվի է առել, որ դիմողի մոտ ելնելով տվյալ պահին գործող նորմերից՝ ուներ լեգիտիմ ակնկալիք, որի արդյունքում կարող էր ճանաչվել վիճելի գույքի նկատմամբ իր իրավունքը։ Ուստի նման ակնկալիքը ենթակա է եղել պաշտպանության՝ որպես սեփականության իրավունքի բաղադրիչ։ ՄԻԵԴ-ը լեգիտիմ ակնկալիքը կապեց պետության բարեխիղճ վարքագծի պարտականության հետ՝ ընդգծելով, որ պետության օրենսդրական կամ իրավակիրառ սխալի բացասական հետևանքները չեն կարող դրվել անձի վրա։